Bewoner ziet zeven keer een bolbliksem in huis

Op 10 juli 2007 namen Bram Roes en zijn vrouw uit Zwijndrecht voor de zesde, maar misschien al de zevende keer, een bolbliksem waar in hun huiskamer. Opnieuw was er een geknetter te horen en opnieuw was de audioapparatuur stuk. Na een melding aan VWKweb besloten KNMI-meteoroloog Rob Groenland en ondergetekende uit pure interesse ter plaatse te kijken.

Bram Roes had al vaker melding gemaakt van een jaarlijkse bolbliksem in huis. Soms zat er slechts zeven weken tussen, maar meestal een jaar. De eerste melding dateert uit 2004, maar de eerste keer dat het verschijnsel optrad was al in 2002. Namelijk vanaf het moment dat een deel van het huis was verbouwd en een grote spiegel aan de muur was verschenen.

Bolbliksem in huis

Het verschijnsel manifesteerde zich als een lichtbol, die na enkele seconden, soms eerder, werd gevolgd door een zacht knallend uiteenspattend geluid. Opmerkelijk is dat de bolbliksems in de loop der jaren steeds kleiner zijn geworden. Ook lijkt gedurende de enkele seconden dat het verschijnsel zichtbaar is, soms de lichtbal vertikaal te bewegen. Beide bewoners raakten gewend aan het geknetter in huis en de laatste keer zeiden ze tegen elkaar: ”ooh, er was er weer één”.

Op 10 juli dit jaar kwam het verschijnsel weer voor. Bram meldde dit aan VWKweb; ”Vandaag voor de zoveelste keer een bolbliksem gehad. Een kleintje die het toch weer voor elkaar kreeg mijn audio-installatie te vernielen (2 voorversterkers kapot), ondanks het feit dat de toevoerende stroom was onderbroken door een op afstand bedienbare draadloze schakelaar die bovendien in een overspanningstekker was gestoken. Het lijkt mij niet normaal dat er zo vaak een bolbliksem bij mij thuis voorkomt. Hoewel ik het niet gemeld heb, heeft het verschijnsel zich in 2006 ook voorgedaan met zelfde gevolgen voor mijn audioapparatuur.”

Voor mij aanleiding om samen met Rob Groenland dit eens te bekijken.

Het bezoek

Op 16 juli reden we richting Zwijndrecht om ter plaatse de situatie op te nemen. Het was in eerste instantie een “freaky-bezoek”. Op het moment dat we Zwijndrecht bereikten trok een namelijk een onweersbui over met mooie shelf. Hierna volgde een tropische regenbui. Doordat we tijdens onweer arriveerden, dachten zowel Rob als ik kans te hebben om de bolbliksem te zien.

Terwijl we kletsnat werden omdat we drie meter (!!!) door de regen moesten rennen, ontvingen de heer en mevrouw Roes ons hartelijk. Direct werden we naar de plek geleid waar de bolbliksems zich elke keer manifesteerden. Eng dus, want af en toe waren er forse onweersklappen te horen en je weet nooit of zo’n bal zou verschijnen.

Snel kregen we de precieze locatie te horen waar de bolbliksem altijd in de kamer verscheen. Handig te weten en de digitale camera stond in elk geval op scherp. Bij de uitleg van Bram was de positie in de kamer direct verhelderend ten opzichte van het eerdere mailcontact. De bolbliksem verscheen namelijk op een andere plek, dan waar we eerst dachten. Niet boven de tafel en voor de spiegel, maar in midden van de kamer onder een elektriciteitskoof. Met een kompas controleerden we de ruimte en die gaf geen afwijkingen in het magnetisch veld.

Terwijl buiten de regen met bakken uit de hemel bleef vallen, liep spontaan de keukenafvoer over en stroomde het regenwater het huis binnen. Het weer was wel heel letterlijk in huis aanwezig.

Speakerdraden

Al filosoferend met zijn vieren kwamen we tot de conclusie dat de spiegel niets te maken had met het optreden van het verschijnsel. De locatie was namelijk op enige afstand van de spiegel en onder een hoek van 70 graden. Bovendien kwamen de jaarlijks terugkerende lichtbollen precies tussen twee speakerboxen voor, maar dan iets lager. Wiskundig gezien op een spiegellijn. Bovendien raakte de audioapparatuur die aan de speakerboxen was verbonden ook defect, terwijl de netspanning was uitgeschakeld. Andere apparatuur in de kamer bleef doorwerken. Het kon niet anders dan dat de speakerboxen te maken moesten hebben met de lichtbollen.

Op dat moment moest ik aan een waarneming denken van een weeramateur. Een waarneming ergens in een Weerspiegel uit het begin van de jaren 80. Deze weeramateur zag in huis tussen zijn speakerboxen ontladingen springen. Een freaky-verschijnsel waar destijds in de onweersrubriek melding van was gemaakt.

Het kan niet anders dan dat de speakerboxen en leiding, in combinatie met hoge veldsterkte en het wisselende e-veld zorgden voor bolbliksems onder speciale omstandigheden. Ook deze speakerboxen waren namelijk na de verbouwing verschenen en dus behoorlijk verdacht. Maar helaas wat er precies gebeurt in het huis van Bram, dat is de grote vraag.

Dat de veldsterkte groot is, blijkt ook uit het regelmatig uitvallen van de aardlekschakelaar tijdens onweer. Ook bij de buren gebeurde dit. Een aardlekschakelaar kan uitgaan door de hoge inductiespanning op de aardleiding of door een ontregeld magnetisch veld in de meterkast zelf. Deze inductiespanning komt ook voor op de speakerdraden tussen de boxen in en zorgde vermoedelijk voor de defecte voorversterkers.

Bolbliksem in huis

De witte koof met de speakers is op de foto goed te zien. Precies op het midden van de foto verscheen volgens de ooggetuigen de bolbliksem.

Hoogspanningskabel

De vraag is natuurlijk waar komt die plotselinge veldsterkte vandaan? En waarom soms als de bliksem ver weg is en niet eens in de buurt. Naar het antwoord kunnen we alleen maar gissen, maar een opmerkelijk gegeven is dat vlak naast de woning, op zo’n 50 a 60 meter afstand, een hoogspanningsleiding in de grond ligt.

Uiteraard heb ik met de onweersdeskundigen Oscar van der Velde en Harald Edens over deze situatie  gemaild. Uiteindelijk blijkt een goede verklaring zoeken erg moeilijk. Wat we vermoeden is dat in de lucht boven de hoogspanningsleiding eenmalig iets gebeurt, waardoor een sterk veld ontstaat. Oscar zegt ervaringen te hebben met eenvoudige bovengrondse leidingen waar de vonken uitsloegen, terwijl het onweer op afstand was. Dit vermoedelijk sterke veld dringt het huis 50 meter verder binnen, waar de speakerdraden een antenne vormen en door inductie het defect raken van de apparatuur het gevolg is. Door toevallige omstandigheden ontstaat er ook een concentratie van elektromagnetische energie met het geknetter onder de speakerdraden tot gevolg.

De bewoner zegt wel dat de muren van gewapend beton zijn, maar die vormen daarmee geen kooi van Faraday. Immers mobiele telefonie in het huis is gewoon mogelijk. Het sterke veld kan dus het huis binnendringen. Hoe het natuurkundig allemaal precies gebeurt is verder onduidelijk. Uiteindelijk kunnen we dit verschijnsel alleen documenteren in de hoop dat later deskundigen hier iets mee gaan doen.

De vragen

Daarbij blijven we zitten met een aantal vragen.

  • Wat gebeurt er boven een ondergrondse hoogspanningsleiding tijdens onweer? Kan er een plotselinge eenmalige energiepuls passeren boven en langs deze leiding?
  • Hoe kan energie worden geconcentreerd in huis? Was er sprake van een elektrische ring waar de speakerdraden deel van uitmaakten en die vervolgens de bolbliksem concentreerden in het midden?
  • Is elektrisch geknetter in huis een bolbliksem of gewoon een sterk elektromagnetisch veld met wat geknetter? Bolbliksems worden vaak beschreven als ballen die uit een bliksemontlading komen of uit een wolk vallen. Ze schieten razendsnel door de straat of bewegen langzaam door een huis. Ze knallen explosief uit elkaar, laten soms brandplekken na of splitsen zelfs bomen in tweeën. Terwijl we in dit geval niet meer meemaken als spontane knetters, eventueel met een knal. Is dit geknetter een bolbliksem, is dit iets anders of een familie van de bolbliksem?

Vermoedelijk zal de bolbliksem in Zwijndrecht niet meer optreden. De bewoner heeft de speakerdraden verwijderd en koppelt over anderhalf jaar terug of de jaarlijkse bolbliksem nog is verschenen.