Grote temperatuurschommelingen bij de Black Hills (1943)

In Spearfish (South Dakota) steeg op vrijdag 22 januari 1943 om 7.30 uur de temperatuur van -20 graden naar +7,2 graden Celsius. Deze spectaculaire temperatuurstijging vond plaats in 2 minuten tijd en was goed genoeg voor een wereldrecord. In de anderhalf uur erna werden lentetemperaturen tot +14,4 graden gemeten, waarna het kwik in 27 minuten daalde naar -15,5 graden. Volgens de vele bronnen op internet was sprake van het optreden van de Chinook. Deze lokale bergwind is vergelijkbaar met de Föhn en komt regelmatig voor in het bergachtige westen van South Dakota. Maar volgens een meteoroloog van de lokale weerdienst in Rapid City was er iets anders aan de hand.

Het begon allemaal op 15 januari. Koude Arctische lucht zakte vanuit Canada af naar het zuiden en bereikte South Dakota. Op verschillende weerstations werden lage temperaturen gemeten. Het was de koudste periode sinds jaren. Op de 19e naderde onder aansturing van een depressie maritieme polaire lucht en lag het warmtefront 300 kilometer ten westen van South Dakota. Op de 20e werden delen van Montana en Wyoming veroverd door de zachte lucht en was het warmtefront tot op 240 kilometer afstand genaderd. Maar in de Black Hills, een hoger gebied in het westen van South Dakota, lekte de zachte lucht al door.

Warmte bij hogere weerstations

Hogere weerstations zoals in Lead (1700 meter) en Custer (1770 meter) meldden temperaturen tot ver boven nul. Tegelijkertijd vroor het in het dal streng tot zeer streng. De gehele 21e bleven de hoger gelegen stations in de warme lucht, terwijl het laaggelegen Spearfish en Rapid City strenge vorst meemaakten. Dat de verschillen erg lokaal waren, bleek wel tussen Lead en het vier kilometer verder gelegen Deadwood. Lead lag in de warme lucht met een temperatuur van +11,1 graden en in het 200 meter lager gelegen Deadwood overheerste de ijskoude vrieslucht en was het -27,7 graden. Pas aan het eind van de middag van de 21e steeg in Deadwood de temperatuur.

In de vroege ochtend van de 22e passeerde het warmtefront de Black Hills en bereikte het Rapid City en Spearfish. Hier bleek het front zich stationair te gedragen. Omdat de bergen ophielden, zakte de warmte naar lagere gebieden, maar de vertraging in de frontbeweging zorgde niet echt voor het doorzetten van de warme lucht. Zodoende kon het gebeuren dat in Spearfish om 7.30 uur een sterke temperatuurstijging voorkwam, die de inwoners deed denken aan de hun bekende Chinook. De stijging van de temperatuur deed enkele ramen springen en ook hout barstte open. Sneeuw begon spontaan te smelten toen de temperatuur steeg tot ruim +14 graden. Later daalde de temperatuur tot onder de -15 graden.

Temperatuursprongen

Maar 52 minuten na de plotselinge temperatuurstijging in Spearfish, kwam hetzelfde voor in het oostelijker gelegen Sturgis. Om half 11 begonnen de temperatuursprongen in Rapid City. In deze hoofdstad van South Dakota maakten de inwoners meermalen temperatuurwisselingen mee. Elke keer van de ongeveer -10 graden in enkele minuten tijd naar zelfs +15,6 graden en weer terug. De temperatuursprongen waren niet alleen in tijd zichtbaar, maar ook in plaats. Zo lag om 11.00 uur het Alex Johnson hotel in een winterse wereld met ijs op de ramen. Het was zo’n -7 graden. Maar aan de zuidzijde twintig meter van het hotel af, was het +13 graden. Het was daar iets hoger.

Bevroren ruiten bij +15 graden

Deze verschillen werden ook opgemerkt door automobilisten die deze dag in het gebied rondreden. De temperatuurschommelingen vonden namelijk in een groot gebied plaats. Zodra een auto vanuit de vrieskou de vochtige warmte inreed, besloegen de ijskoude ruiten, vormde zich plotseling ijs en moesten automobilisten stoppen om te krabben. En dat terwijl de temperatuur op dat moment was gestegen tot boven de +10, soms wel +15 graden.

Zo rapporteerde een ooggetuige uit Saint Onge dat hij onderweg was naar het lokale vliegveld van Spearfish en halverwege moest stoppen. De ruiten van de auto waren bevroren en doorheen kijken was onmogelijk. Toen hij uitstapte merkte hij een aangename zachte lucht op. Andere automobilisten waren ongelukkiger. Door de plotselinge temperatuurveranderingen sprongen de ruiten soms stuk.

De temperatuurwisselingen deze dag in de omgeving van de Black Hills zijn te vergelijken met een bak koud water, waar plotseling warm water in wordt gegoten. In eerste instantie wordt het op de bodem warm, daarna weer koud en als er nieuwe warmte wordt aangevoerd wordt het weer warm. Het is dan een kolkende massa en in de bodem van de pan of halverwege treden dan snelle temperatuurwisselingen op. In het geval van de Black Hills probeerde de warme lucht keer op keer het dal te bereiken, maar ontstond tegenwerking doordat het warmtefront stagneerde.

Bovenstaand is een reconstructie van de temperatuurwisselingen die dag in Rapid City. De temperatuur schommelde tussen de -21 en +13 graden.