Bezoek eens Amersfoort

Amersfoort


De binnenstad van Amersfoort lijkt een groot openluchtmuseum, vol met historische huizen. Vaak huizen uit het jaar 1700 a 1800, maar ook bouwwerken zoals de sterk gerestaureerde Kamperbinnenpoort (<1425) en de Tinnenburg (1414). Het is een van de mooiste binnensteden van Nederland, met gezellige horeca en leuke winkels.

De meeste winkels in de binnenstad zijn gehuisvest in oudere panden. Daardoor komt u nauwelijks een roltrap of lift tegen en zijn er veel speciale leuke winkels. Moderne winkels van de bekende winkelketens zijn alleen te vinden bij het Sint Jorisplein, aan de Utrechtseweg. Leuk voor de Amersfoorters, maar absoluut oninteressant voor de historisch geïnteresseerde bezoeker.

Want laten we eerlijk zijn, een bezoek aan Amersfoort gaat vooral om de historische binnenstad. De vraag is of één dag voldoende is om de stad goed te bekijken. Het meeste plezier wordt beleeft door zich vooraf goed in te lezen in de geschiedenis van deze stad.

Waterpoort Amersfoort

Terug naar 1200

Amersfoort blijkt ergens rond 1200 tot leven te zijn gekomen op de plaats waar momenteel de Sint-Joriskerk staat. Enkele beekjes kwamen samen en waren doorwaadbaar.

In deze drassige grond zijn tussen 1200 en 1250 de Korte en Langegracht gegraven ter afwatering en ter verdediging. Omdat dit niet voldoende was bouwden de Amersfoorters een muur van 1550 meter lang, omgeven door een gracht.

De Kamperbinnenpoort en Tinnenburg zijn overblijfselen van deze muur en de oudste bouwwerken van de binnenstad. Gebouwen uit het jaar 1300. Logement de Gaaper op het Hof is volgens sommige bronnen daterend uit 1225 en daarmee het oudste woonhuis van Amersfoort. In werkelijkheid zijn het alleen twee bouwmuren die nog uit die tijd zijn. De rest van het pand is later aangebouwd of verbouwd.

Tweede muur

Vanaf 1380 werd gebouwd aan de tweede muur. Het moet een bloeitijd zijn geweest voor de stad die maar groter groeide. Zo ontstonden De Monnikendam (1400) waar de Heiligerbergerbeek de stad binnenstroomt, de prachtige Koppelpoort (1427) waar het water de binnenstad uitstroomt en de Eem begint. In 1450 was de 2e muur voltooid over een lengte 2850 meter.

De Lange Jan

De Lieve-Vrouwekapel werd omstreeks 1460 gebouwd als bedevaartskerk voor het Mirakel van Amersfoort. De bouw van de toren was ergens tussen 1444 en 1470 en is uiteindelijk de derde hoogste kerktoren van Nederland geworden. Alleen Delft en Utrecht hebben hogere kerktorens. De toren stond los van de kerk op de fundamenten van de eerste stadsmuur.

Vanaf 1579 werd in het kerkgebouw munitie opgeslagen en door een buskruitontploffing in 1787 stortte de kerk in, maar bleef de toren staan. Er vielen 17 doden.

Muurwoningen Amersfoort

Op het plein voor de toren zijn de omtrekken van het kerkgebouw zichtbaar in de straatstenen. De toren is het kadastrale middelpunt van Nederland. Dit is ook in de bestrating aangegeven.

Bij een wandeling door de binnenstad kan men zich soms terug in de tijd wanen. Vrijwel overal is wel iets te zien, waarbij een wandeling langs de Muurwoningen met de Plompetoren (1434), waar de Amersfoortse gevangenen werden opgeborgen, beslist niet mag worden vergeten.

Mooi is ook het Hof met de Sint Joriskerk, de kleine straatjes en steegjes en vele bijzondere huisjes en gebouwtjes die overal zijn te vinden. Een tocht met de rondvaartboot is zeker aan te bevelen.

De Amerfoortse kei

Natuurlijk is een bezoek aan de Amersfoortse kei langs de Stadsring een verplicht nummer. Niet dat deze kei nu echt bijzonder is, maar het verhaal erachter is leuk. De kei is in 1661 door 400 inwoners vanaf de Heuvelrug naar de Varkensmarkt gesleept en daar begraven. Toen later bleek dat ze zich voor het karretje hadden laten gespannen vanwege een weddenschap, schaamden ze zich.

Kanttekeningen

Jammer is dat de binnenstad niet geheel autovrij is. Wel autoluw. Dat auto’s onder de historische Kamperbinnenpoort mogen rijden om bij de muurhuizen te komen is een signaal dat het Amersfoortse gemeentebestuur waarschijnlijk niet beseft hoe waardevol dit stukje Nederlandse historie is.

Ook is jammer dat sommige gaten in de binnenstad zijn opgevuld met akelige nieuwbouw. De ene architect weet perfect aan te sluiten bij de historische binnenstad, zoals bij de Bollebruggang, maar de andere architect moet tijdens het ontwerp blind zijn geweest voor de omgeving. Ook hier valt een verwijt te maken richting het stadsbestuur.