Bezoek eens De Biesbosch

Biesbosch

De Biesbosch is een nationaal park op de grens van Zuid-Holland met Noord-Brabant. Oorspronkelijk was het vijf keer zo groot, maar door het droogvallen van grote stukken land en inpoldering werd het steeds vaker gecultiveerd. Rijkswaterstaat heeft vergevorderde plannen om grote delen van het gebied onder water te zetten, zodat de Biesbosch weer groter wordt en de rivier meer ruimte krijgt.

Het is een prachtig gebied dat beslist niet in één dag is te verkennen. Water, bos en stukken land wisselen elkaar af. Overal zijn watergangen en een schipper zonder kaart moet wel verdwalen. Maar hoe chaotisch de plattegrond van de Biesbosch ook lijkt, het is in werkelijkheid een netjes aan elkaar geharkt park. Elke hectare is verdeeld en in gebruik genomen. Is het niet als recreatie of akkerland, dan is het wel voor de waterwinning. Vooral de waterwinning beslaat een groot oppervlak. Door het nivelleren van het getijdenverschil is het gebied niet meer zo wild en ruig als vroeger.

Biesboschmuseum

Een bezoek aan het Biesboschmuseum in Werkendam gaat vooral over de mensen die hier de afgelopen 600 jaar leefden. Het snijden van riet, het winnen van wilgenhout en de visserij. Maar ook de rol van de Biesbosch in de Tweede Wereldoorlog was bijzonder. Het museum is niet duur (kost bijna niets) en toont veel voor de geïnteresseerde. Zelf was ik meer geïnteresseerd in de aardrijkskundige kant van de Biesbosch, maar dit komt in dit museum niet zo uit de verf. Misschien ook wel omdat zaken als eb en vloed nauwelijks meer spelen en omdat de rivieren zijn geharnast binnen dijken die tot op de centimeter nauwkeurig zijn vastgelegd.

Biesbosch

Drimmelen

Een zwerftocht met een gids vanuit Drimmelen toont meer aardrijkskundige feiten. Staatsbosbeheer heeft vrijwilligers in dienst die toeristen rondleiden door dit gebied. De vrijwilligers zijn doorgaans vitale ouderen met enorm veel kennis op zak. De zwerftocht gaat elke keer naar een ander deel van de zuidelijke Biesbosch. Ik mocht mee naar het gebied van de historische eendenkooi in het uiterste zuidoosten.

Kijk zo’n gids weet weer interessante feitjes te vertellen. Zo is het bekend dat je nooit vis moet eten uit de Biesbosch. Het water is schoon, maar de bodem is verontreinigd met zware metalen. Gif dat uit Frankrijk (en ongetwijfeld ook uit België) heeft in de loop van de jaren de bodem verontreinigd. PCB’s noemde de gids. Nederland is het afvoerputje van West-Europa en afvoerputjes zijn doorgaans nooit zo fris. Bij mij komt dan direct de vraag naar boven of de boeren die gewassen verbouwen op met zware metalen verontreinigd grond ook gewassen verbouwen die niet zo gezond zijn? Enfin, Rijkswaterstaat heeft de meeste boeren al uitgekocht en zal het land gebruiken om ruimte te geven aan de rivieren.

Leuk te horen van de gids hoe het zout water landinwaarts dringt. Dat er een zoutwatergrens is en dat soms een schol nog behoorlijk ver het zoet water weet binnen te dringen.

Dieren

Gidsen wijzen op de sporen van bevers die zijn uitgezet. Deze bevers (ongeveer 350 stuks) leven vooral ’s nachts en de kans om zo’n beest te zien is erg klein. U moet het vooral doen met futen, eenden, libellen en zwanen. Zeg maar die dieren die u ook in het lokale stadspark tegenkomt. Andere dieren als de ree en vos zijn lastig te spotten. Wat betreft Flora is er meer waar te nemen en de gidsen wijzen een ieder daar dan ook op.

De plannen van Rijkswaterstaat

Toch lijken de meeste mensen van Staatsbosbeheer die je hoort, moeite te hebben met de plannen van Rijkswaterstaat. Het gebied ondergaat namelijk veranderingen die voor mens en dier gevolgen hebben. Denk aan het onder water zetten van nieuwe gebieden, maar ook het verhogen van het huidige getijdenverschil.

Met name dit laatste betekent een enorme verandering voor het dierenleven in het gebied. Dieren verdwijnen en andere soorten komen terug. Het onder water zetten van boerenland in de regio Werkendam zodat de rivier meer ruimte krijgt, lijkt me juist een verbetering. Door enkele bedrijven te saneren, kunnen vier miljoen mensen elders in Nederland veiliger leven.

Biesbosch

Rijkswaterstaat gaat overigens verder en ontwikkelt meer recreatiegebieden en legt meer fietspaden aan. In het Werkendamse deel van de Biesbosch hoorde ik iemand mompelen over verstoring van de zondagsrust. Gelukkig ligt het grootste deel van de Biesbosch in het katholieke Drimmelen, dat niet in de bible belt valt.

Samengevat

Een prachtig natuurgebied om meerdere dagen in door te brengen. Per boot en straks nog beter per fiets. Het is geen Schiermonnikoog of Land van Saefthinge waar je van die mooie kreekjes ziet. Maar misschien moet ik daar voor terugkomen, om die te vinden. Met het minimale getijdenverschil verwacht ik dit echter niet.