Bezoek eens Deventer

Deventer binnenstad

Veel steden claimen een historische binnenstad. In veel steden is er ook wel een oud gebouw of een bijzondere kerk te vinden. Maar dé historische binnenstad van Nederland is overduidelijk in Deventer.

De binnenstad wordt gekenmerkt door smalle straatjes en steegjes, waarbij je direct medelijden krijgt met de lokale brandweer. Die moeten het zwaar hebben tijdens een calamiteit. Al wandelend ontstaat er al snel een middeleeuws gevoel, waarbij een vergelijking met Brugge aan de orde is.

Bergschild in Deventer met huizen uit het begin van de 17e eeuw
Bergschild met huizen uit het begin van de 17e eeuw

Natuurlijk moet Deventer zijn mindere erkennen in Brugge, maar overal staan verrassingen te wachten. Tussen de huizen uit de recente tijd (19e en 20e eeuw), staan er pareltjes tussen uit vooral het begin van de 17e eeuw. Neem nu het Bergschild. Huisje 1 dateert uit 1815, huisje 2 uit 1624, huisje 3 eveneens uit 1624 en huisje 4 uit 1625. Alle huisjes zijn voorzien van jaartallen op de gevel.

Bergkwartier

Hier in het Bergkwartier is het prachtig. Dit deel van de stad ligt op een oude rivierduin en het niveauverschil is aanzienlijk. De hellende straatjes en trappetjes doen je vergeten dat je in Nederland bent. Straatnamen op de bordjes zijn allen voorzien van een punt. Op het hoogste deel staat uiteraard de Bergkerk of zoals deze officieel heet de St. Nicolaaskerk. Deze kerk valt op door de dubbele torens. De kerk is te bezichtigen, maar al het meubilair is verwijderd. Momenteel worden er exposities gehouden, er bevinden zich fresco’s uit het begin van de 13e eeuw en heel fijn …. de wc’s zijn gratis toegankelijk.

Proostdij in Deventer, oudste huis van Nederland
Proostdij in Deventer, oudste huis van Nederland uit het jaar 1131

Niet overal zien de oude huisjes er oud uit. Sommigen zijn uit het begin van de 17e eeuw, maar dusdanig opgeknapt dat het ook een jaren zestig woning had kunnen zijn. Nee voor een echt oud woonhuis moet u natuurlijk naar de Sandrasteeg. Daar staat het oudste stenen woonhuis van Nederland anno 1131.

De Proostdij heet het huis en was ooit de woning van de vervanger van de bisschop en dus de baas van de stad. De Proostdij maakte onderdeel uit van een toegangspoort naar een afgesloten kerkelijk deel van de binnenstad. Via het raam is te zien, dat De Proostdij tegenwoordig ook een computer heeft en vermoedelijk dus is aangesloten op het internet.

Brink

Natuurlijk is de Brink een prachtig langgerekt plein in deze binnenstad. Overal zijn gezellige terrasjes en met de Waag als opvallende blikvanger wordt het geheel gecomplementeerd. De naam Brink is opvallend want bij een brink verwacht je een dorp. Deventer werd echter in het jaar 952 al als eerste in Nederland officieel een stad (De Romeinse steden Voorburg en Nijmegen niet meegerekend).

Deze vroege ontwikkeling van Deventer heeft te maken met de evacuatie van de Utrechtse bisschop Hunger rond het jaar 858 naar Deventer. Deze bisschop zag het met het dreigende Noormannengevaar niet meer zitten in Utrecht en via wat omwegen vluchtte hij naar Deventer. Pas in 922 verdween de bisschopszetel terug naar Utrecht. De aanwezigheid van de bisschop van Het Sticht moet een flinke impuls hebben gegeven aan de ontwikkeling van Deventer.

De IJssel bij Deventer

Deventer ligt prachtig aan de IJssel. Via een digitale meter is de actuele waterstand te zien en op een informatiebord maakt snel duidelijk dat de binnenstad in het verleden (sinds 1811) is ondergelopen. Het is te hopen dat de gemeente Deventer de westelijke oever verder onbebouwd laat, maar waarschijnlijk doet ze dat wel omdat ook daar de kans op onderlopen aanwezig is.

Zijn er ook kritische punten aan Deventer? Eigenlijk niet. De bevolking is rustig, geduldig en netjes, het verkeer zorgt niet voor hinder en de sfeer is gezellig.

Houd je kleintjes droog!

Jammer voor Deventer is dat de haven in de jaren dertig is gedempt. Hier vond het Hanzeverkeer plaats. Ook mist Deventer prachtige poortgebouwen, zoals Amersfoort wel heeft.

Een klein zeurpuntje dan…. Op sommige plaatsen is de binnenstad niet zo fraai. Bijvoorbeeld waar de HEMA en C&A zijn gevestigd. Deze moderne winkels horen uiteraard niet in een historische binnenstad thuis en bovendien zien de gevels er niet fraai uit. Snel doorlopen dus.